Gramatyka włoska
Czasowniki zwrotne włoski
Po czasownikach regularnych i nieregularnych, nadszedł czas na czasowniki zwrotne. W tej lekcji znajdziesz wszystkie ważne informacje na temat czasowników zwrotnych w języku włoskim.

Czasownik zwrotny składa się z czasownika + zaimka zwrotnego „się”

Czasowniki zwrotne to takie czasowniki, którym towarzyszą zaimki zwrotne, po polsku tłumaczone na się (myć się, ubierać się, przeprowadzać się itd.). Należy jednak pamiętać, że o ile polski zaimek się pozostaje taki sam dla wszystkich osób (ja się myję, ty się myjesz…), tak w języku włoskim będzie on odmieniony w zależności od osoby.

Odmiana zaimka zwrotnego

Liczba pojedyncza
io mi
tu ti
lui/lei si
Liczba mnoga
noi ci
voi vi
loro si

Odmieniony zaimek zwrotny znajduje się przed czasownikiem.

  • io mi sveglio – ja budzę się
  • tu ti lavi – Ty myjesz się

Wyjątek – jeśli czasownik zwrotny występuje z czasownikiem modalnym, czasownik zwrotny może łączyć się z zaimkiem (w tym przypadku usuwamy samogłoskę z ostatniej pozycji) – w późniejszej części artykułu do tego wyjątku wrócę.

Przykłady czasowników zwrotnych

Alzarsi (wstawać, podnosić się)
Svegliarsi (budzić się)
Lavarsi (myć się)
Vestirsi (ubierać się)
Cambiarsi (przebierać się)
Nascondersi (chować się)
Trasferirsi (przeprowadzać się)
Chiamarsi (nazywać się)
Incontrarsi (spotykać się)
Prepararsi (przygotowywać się)
Sentirsi (czuć się)
Vedersi (widzieć się)
Pettinarsi (czesać się)
Truccarsi (malować się)
Radersi (golić się)
Rilassarsi (relaksować się)
Difendersi (bronić się)
Trovarsi (znajdować się)
Comportarsi (zachowywać się)

Polskie czasowniki, a włoskie

Włoskie czasowniki zwrotne w większości przypadków pokrywają się z tymi polskimi, niekiedy jednak jest tak, że te, które we włoskim mają zaimek zwrotny si, w języku polskim nie są zwrotne i na odwrót. Przykładem może być tu: dimenticarsi (zapomnieć), lamentarsi (narzekać, marudzić), ricordarsi (pamiętać), farsi la doccia (brać prysznic), laurearsi (ukończyć studia), riposarsi (odpocząć), addormentarsi (zasypiać).

Odmiana czasowników zwrotnych

Odmiana czasowników zwrotnych w czasie teraźniejszym wygląda dokładnie tak samo, jak w przypadku odmiany zwykłych czasowników, dlatego od czasownika w bezokoliczniku odrzuca się końcówkę –are, -ere i –ire i wstawia się odpowiednią końcówkę, typową dla czasu teraźniejszego i dla danej grupy koniugacyjnej. Oprócz tego ważne jest, żeby odmienić zaimek zwrotny si, który znajduje się przed czasownikiem.

ChiamarsiAlzarsiSvegliarsi
Mi chiamoMi alzoMi sveglio
Ti chiamiTi alziTi svegli
Si chiamaSi alzaSi sveglia
Ci chiamiamoCi alziamoCi svegliamo
Vi chiamateVi alzateVi svegliate
Si chiamanoSi alzanoSi svegliano
SentirsiTrasferirsiVestirsi
Mi sentoMi trasferiscoMi vesto
Ti sentiTi trasferisciTi vesti
Si senteSi trasferisceSi veste
Ci sentiamoCi trasferiamoCi vestiamo
Vi sentiteVi trasferiteVi vestite
Si sentonoSi trasferisconoSi vestono

Przykłady użycia w zdaniach:

Mi chiamo Sofia, e tu come ti chiami? – Nazywam się Sofia, a ty jak się nazywasz?

Il prossimo mese si trasferiscono a Varsavia. – W następnym miesiącu przeprowadzają się do Warszawy.

A che ora di solito ti svegli? – O której godzinie zazwyczaj się budzisz?

Dove ci incontriamo domani? – Gdzie się jutro spotykamy?

Pietro non viene oggi perché si sente male. – Piotr dziś nie przyjdzie, bo źle się czuje.

Bambini, perché vi nascondete da noi? – Dzieci, dlaczego się przed nami ukrywacie?

Secondo me, ti lamenti troppo. – Według mnie za dużo narzekasz.

La mia casa si trova vicino alla chiesa. – Mój dom znajduje się blisko kościoła.

Finalmente ci vediamo! – W końcu się widzimy!

Wersje czasowników

Niektóre czasowniki zwrotne mają też wersję bezzwrotną, ale zmienia się wtedy ich znaczenie, dlatego bardzo ważne jest pamiętać o zaimku zwrotnym wtedy, kiedy chcemy przekazać to konkretne znaczenie:

  • Chiamarsi (nazywać się) ALE chiamare (wołać, dzwonić do kogoś, nazywać), np. Mi chiamo Alessandro (nazywam się Alessandro). Devo chiamare Paola (muszę zadzwonić do Paoli).
  • Sentirsi (czuć się) ALE sentire (czuć, słyszeć), np. Oggi mi sento male (dziś źle się czuję). Sento un rumore strano (słyszę dziwny odgłos).
  • Svegliarsi (budzić się) ALE svegliare (budzić, np. kogoś), np. Di solito si svegliano alle 9 (zazwyczaj oni budzą się o godzinie 9). Stamattina devo svegliare Anna (dziś rano muszę obudzić Annę).
  • Lavarsi (myć się albo myć SOBIE coś np. zęby, twarz) ALE lavare (myć coś, np. naczynia), np. Ogni mattina mi lavo il viso (każdego poranka myję sobie twarz). Dopo il pranzo laviamo i piatti (po obiedzie zmywamy naczynia).
  • Alzarsi (podnieść się, wstawać) ALE alzare (podnieść, unieść), np. Ogni giorno vi alzate tardi (codziennie późno wstajecie). Alza la testa mentre cammini (podnieś głowę, kiedy idziesz).
  • Trasferirsi (przeprowadzić się) ALE trasferire (przenieść), np. Il prossimo anno ci trasferiamo a Londra (w następnym roku przeprowadzamy się do Londynu). Lo trasferiscono in un altro posto (przenoszą go do innego miejsca).
  • Incontrarsi (spotykać się) ALE incontrare (spotkać, np. kogoś przypadkiem), np. Stasera ci incontriamo davanti al negozio (dziś wieczorem spotykamy się przed sklepem). Sul treno incontro sempre le stesse persone (w pociągu spotykam zawsze te same osoby).
  • Prepararsi (przygotowywać się) ALE preparare (przygotować, np. coś do jedzenia), np. Domani mi preparo per l’esame di biologia (jutro przygotowuję się do egzaminu z biologii). Preparo qualcosa da mangiare per i bambini (przygotowuję coś do jedzenia dla dzieci).

Czasowniki modalne

W połączeniu z czasownikami modalnymi (dovere, potere, volere) czasowniki zwrotne mogą zachować się dwojako, jednak w obu możliwych przypadkach znaczenie pozostaje to samo. Zaimek zwrotny może bowiem wystąpić przed odmienionym czasownikiem modalnym lub zostać dołączony do czasownika w bezokoliczniku. Należy jednak pamiętać, że nawet jeśli jest on dołączony do bezokolicznika, zaimek pozostaje odmieniony tak, aby zgadzał się z osobą, o której mowa w zdaniu. Na przykład:

  1. Vogliamo divertirci in vacanza = ci vogliamo divertire in vacanza (chcemy dobrze się bawić na wakacjach);
  2. Devi trasferirti a Roma = ti devi trasferire a Roma (musisz się przeprowadzić do Rzymu);
  3. Non potete rilassarvi = non vi potete rilassare (nie możecie się zrelaksować);
  4. Dobbiamo alzarci presto = ci dobbiamo alzare presto (musimy wcześnie wstać);
  5. Franco deve svegliarsi alle 7:00 = Franco si deve svegliare alle 7:00 (Franco musi obudzić się o 7)
  6. Stasera voglio mettermi un vestito elegante = stasera mi voglio mettere un vestito elegante (dziś wieczorem chcę założyć na siebie elegancką sukienkę);
  7. Non puoi truccarti troppo = non ti puoi truccare troppo (nie możesz się za mocno malować);
  8. Volete riposarvi un po’ = vi volete riposare un po’ (chcecie trochę odpocząć);
  9. Ragazzi, dovete farvi la barba = ragazzi, vi dovete fare la barba (chłopaki, musicie się ogolić);
  10. Le ragazze vogliono laurearsi in psicologia = le ragazze si vogliono laureare in psicologia (dziewczyny chcą ukończyć studia z psychologii).

Verbi reciproci

Istnieje też specjalna podkategoria czasowników zwrotnych, nazywana verbi reciproci, które odmieniają i zachowują się dokładnie tak samo jak cała reszta czasowników zwrotnych. Charakteryzuje je jednak to, że mówią o wzajemności (reciproco po włosku oznacza wzajemny), a więc dotyczą dwóch lub więcej osób. Przykładami takich czasowników są:

Baciarsi (całować się)

Abbracciarsi (przytulać się)

Conoscersi (znać się)

Telefonarsi (telefonować do siebie)

Sposarsi (poślubić się, wziąć ślub)

Innamorarsi (zakochać się)

Amarsi (kochać się)

Vedersi (widywać się)

Komentarze (3)

  1. bardzo prosze o przyklady: Wyjątek – jeśli czasownik zwrotny występuje z czasownikiem modalnym, czasownik zwrotny może łączyć się z zaimkiem (w tym przypadku usuwamy samogłoskę z ostatniej pozycji).

  2. może to być np. dimmi – powiedz mi, dacci – daj nam… chyba o to chodzi

Gramatyka
W tej chwili przeglądasz lekcję gramatyczną.
Uczysz się j. niemieckiego
? Odwiedź stronę podstawy niemieckiego!